Canada de Petro-staat

De opkomst van Canada als Petro-staat lijkt zo goed als zeker. De reserves die worden opgegeven, zijn de tweede in de wereld. Dat zou betekenen dat alleen Saudi-Arabië meer olie in de grond zou hebben dan Canada. De vraag is natuurlijk hoe dit voor Canada uit zal pakken. Is de vondst van grondstoffen een zegen of een vloek voor de economie?

In Nederland hebben we ervaring met het vinden van grondstoffen. Nederland heeft aardgas en de verkoop daarvan heeft in het verleden gevolgen gehad voor de exportpositie van Nederland. Door de export van gas versterkte de wisselkoers van Nederland. Om het gas te kopen, hadden de buitenlanders Nederlandse guldens nodig en dat betekent dat de vraag naar guldens toenam. De koers van de gulden ging daardoor omhoog. Dit maakt Nederlandse producten duurder en dit was weer slecht voor de overige exporterende industrieën.

De gasexport had op die manier het exportpakket kunnen gaan domineren. De naam voor dit fenomeen is ‘The Dutch disease’. In Nederland is de schade beperkt gebleven. Tegenwoordig zitten we in de eurozone en daarom is het effect op de wisselkoers minder groot.

Een ander bekend voorbeeld is Noorwegen. Zij hebben ook olie gevonden en zij hebben ervoor gekozen om de opbrengsten te beleggen in de economische structuur. Ook hier zijn de opbrengsten ten opzichte van de rest van de rest van de economie nooit heel groot geworden. In Nigeria zijn de gevolgen anders geweest. Voor de vondst van olie hadden zij een redelijk goede export van landbouwproducten. Dit is ook een soort export waar de hele bevolking van meeprofiteert. Na de vondst van olie is deze export echter helemaal weggedrukt door de olie. En de olievondsten zijn grotendeels opgeëist door de corrupte regering. De olie-industrie leidde niet tot veel werkgelegenheid onder de bevolking. Er ontstond dus een heel andere situatie dan voor de vondst van olie.

Zal Canada ook last krijgen van de ‘The Dutch disease’? De omstandigheden zijn nu anders. In het grootste deel van de landen heeft de olieproductie gepiekt. Canada is dus een buitenbeentje omdat zij een grote oliereserve heeft en de mogelijkheden om de productie uit te breiden. Verder is te verwachten dat de olieprijs hoog zal blijven. Dat betekent een grote vraag naar de Canadese munt en een hoge wisselkoers. Daardoor is het goed mogelijk dat een relatief groot deel van de Canadese export uit olie gaat bestaan.

De vraag is hoe de andere exporterende industrieën zullen reageren op deze hoge koers. Wat dat betreft zijn de tijden ook veranderd. Het is voor bedrijven veel eenvoudiger geworden om de productie te verplaatsen. Als het makkelijker is om buiten Canada te produceren dan kunnen de bedrijven de productie redelijk snel verplaatsen om vervolgens vanuit een ander land dezelfde producten te verkopen. Als een Canadees bedrijf goederen verkoopt aan Frankrijk en dit wordt moeilijker door de hoge wisselkoers dan kunnen ze bijvoorbeeld besluiten om naar de VS te verhuizen. Dan kunnen ze van daaruit hun goederen naar Frankrijk en andere exporteren. Of ze kunnen naar een opkomende economie vertrekken. Een dergelijke ontwikkeling zou de economie afhankelijk maken van een enkel product.

Een probleem van een hele andere orde is de impact op het milieu van deze olie. De ontginning van teerzand is een zeer vuile industrie. Ten eerste liggen deze teerzanden momenteel in mooie natuurgebieden. Juist omdat er teerzand is, was het voorheen niet aantrekkelijk om er te wonen. Dit land was dus voor de start van de teerzandwinning redelijk onontgonnen. Grote delen van natuurgebieden worden nu vernietigd om deze productie mogelijk te maken. Verder komen bij het winnen van olie uit teerzand veel meer schadelijke stoffen vrij dan bij de winning in bijvoorbeeld het Midden-Oosten.

Canada zal een andere rol gaan spelen in de wereldeconomie als de olieproductie daar aantrekt. Olie zal een grotere rol gaan spelen in de export. Het is de vraag hoe Canada om zal gaan met deze veranderingen. Grondstoffen zullen de komende tijd naar mijn mening een steeds belangrijkere rol gaan spelen in de economische ontwikkelingen.

Marcel Meijer, www.devrijeeconomie.nl

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.