De koning gaat dood, leve de koning (deel I)

Nu het voor iedereen duidelijk is dat de beurzen wel degelijk een impact hebben op de economie (eindelijk), is de bijgaande grafiek misschien mosterd na de maaltijd. Desondanks is het goed om te kijken naar deze relaties, aangezien je er ook wat van kan leren… nog steeds! Ik ben zelf al jaren van mening dat de beurzen een enorme impact hebben op de reële economie. Dat heeft gewoon te maken met het feit dat de totale waarde van aandelen, derivaten en obligaties zo groot is. Waardeveranderingen van deze vermogenstitels hebben direct en indirect impact op de burger. Dat is niet altijd zo geweest, omdat beleggen/speculeren pas sinds kort een volkssport is. Iedereen kent natuurlijk de verhalen uit 2000 van de beleggende brandweermannen en oma’s die tips gaven over de nieuwste internet-IPO. Beleggen was volkssport nummer 1 en iedereen zat erin.

consumentenvertrouwen

AEX en consumentenvertrouwen

Het aardige is, dat je dat ook kunt terugzien in het consumentenvertrouwen. Daar waar we in het verleden als consument niet of nauwelijks het vertrouwen zagen veranderen bij een beurscrash, zie je dat er de afgelopen 10 jaar bijna een directe relatie is. Uit de bijgaande grafiek blijkt nog iets opmerkelijks: het consumentenvertrouwen was in de afgelopen 25 jaar vaker negatief dan positief (154 maanden was het consumentenvertrouwen negatief tegen 130 maanden positief).

De economen zijn minder overtuigd van een directe relatie tussen de beurzen en de reële economie, al zullen zij daar misschien anders over denken op dit moment. Het mooiste voorbeeld komt van Arjo Klamer, hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit. Zijn reactie op de vraag “Brak bij u ook het klamme zweet uit?” (naar aanleiding van de kredietcrisis en koersdaling van Fortis):

“Nee, het ging over de financiële wereld, da’s een hele grote wereld, en daar wordt vaak heel veel geld verdiend en soms ook heel veel geld verloren. En dat laatste gebeurde nu, maar dat heeft weinig te maken met de echte economie, de economie die er echt toe doet. Dat is namelijk waar mensen inkomen verdienen, waar gewerkt wordt, waar geconsumeerd wordt en die twee werelden zijn voorlopig toch behoorlijk gescheiden. Die hebben niet al teveel met elkaar te maken. En het is weer de grote misvatting dat economie over geld gaat.” (Klamer versus Middelkoop in ‘De leugen regeert’)

Zware koersschommelingen hebben dus geen impact op de reële economie. Misschien dat de heer Klamer niet naar het recente verleden heeft gekeken, want daar waar de consument zich vroeger niets van een crash aantrok (1987), zien we sinds de Nasdaq-bubbel een duidelijk effect op de consument en dus op de economie, de reële wel te verstaan. Het is natuurlijk opmerkelijk dat dit soort mensen niets heeft geleerd van de Nasdaq-bubbel en de impact op de economie. Economen kunnen alles fantastisch achteraf voorspellen en verklaren (net als het CPB), maar bij de echt belangrijke marktveranderingen slaan ze allemaal de plank volledig mis. Het gebrek aan flexibiliteit en het onvermogen vooruit te kijken (aan de hand van de monetaire lessen uit het verleden of gewoon gezond verstand) is het grootste gevaar op dit moment.

Iedereen weet dat het anders moet, dus kijk naar hetgeen daadwerkelijk heeft gewerkt in het verleden. Deze hoogleraar economie aan de Erasmus Universiteit is trouwens geen uitzondering: onze minister Bos kan er ook wat van. Minister Bos op Prinsjesdag bij het aanbieden van het koffertje: “Meest trots ben ik er eigenlijk op dat, ondanks het feit dat in de wereld om ons heen ongelooflijk onrustig is, met allemaal banken die omvallen in Amerika, met hele dure olie en alles, dat we eigenlijk toch gewoon op een heel rustige manier kunnen doorgaan met alle plannen die we hadden. Kijk naar de gevolgen van de internationale financiële crisis. Die gaat ook niet aan ons voorbij, maar toch doen we het in vergelijking met veel andere landen beter: meer economische groei, een lagere inflatie, meer mensen aan het werk.

Omdat we goed toezicht houden op onze banken en verzekeraars, omdat we voorzichtig begroten, omdat we een dreigende loon/prijs-spiraal afwenden, omdat we arbeid goedkoop maken en omdat we investeren in onze relatie met werkgevers en werknemers. Allemaal keuzes en ze maken kennelijk verschil!” (Toespraak minister Bos bij Miljoenennota)

Dit zijn dus de mensen die ons land besturen: verkeerde cijfers, arrogantie, naïviteit, geen realiteitsbesef en geen gezond verstand. Ik kan nog wel een tijdje doorgaan. Kun je deze mensen dan aanspreken op het feit dat niemand het heeft zien aankomen? Naar mijn mening wel. Men was op de hoogte van de crisis in de VS, zoals Bos zelf ook al aangaf. Waarom heeft het kabinet geen plannen gemaakt, voor het geval Nederland wel geraakt zou worden.

Zo raar is het niet vooruit te kijken en te denken (beleggers doen niet anders, net als commerciële bedrijven) en helemaal voor een open economie als Nederland met een relatief grote financiële sector. Is er dan echt helemaal niemand binnen de overheid bij wie er een lampje gaat branden?? Ik vraag me soms wel eens af wat al die mensen toch doen… maar goed. Blijkbaar moet eerst de helft van de Nederlandse banksector failliet gaan voordat men doorheeft dat er echt iets aan de hand is.

“Fortis en Dexia kregen elk een staatswaarborg van € 150 miljard.” Waar moet dit naartoe? Het totale spaargeld in België is ongeveer € 240 miljard (net als in Nederland). We zijn pas een maand of zeven bezig met de kredietcrisis in Europa (voor de meeste mensen pas een paar maanden) en de gegeven garanties zijn nu al hoger dan het totale spaargeld. Op welk bedrag staan we over 2 jaar? Het is natuurlijk nog erger, want waar zijn de oplossingen? Is de enige oplossing dan werkelijk nog meer geld er tegenaan gooien. Was dat niet juist de oorzaak van het probleem? De vraag is natuurlijk of het zin heeft meer geld in het bankensysteem te stoppen, dan dat er aan spaargeld op staat. Je had nu al de banken kapot kunnen laten, en iedere Belg zijn spaargeld kunnen teruggeven. (België: Dexia en Fortis goed voor € 300 miljard waarborg)

Een ander punt is natuurlijk het bailout-geld dat de overheden gebruiken om de banken te helpen, want hoe effectief wordt het gebruikt? In Amerika kwam deze week het volgende bericht naar buiten: The federal government overpaid by about $ 78 billion for stock and other troubled assets when it bailed out big banks last year, and it lacks sufficient internal controls to police and protect taxpayers’ investment in the institutions, government watchdogs said yesterday.

De politiek speelt bankier (met belastinggeld) en laat zich bij de neus nemen. Waarom sta ik daar niet raar van te kijken?! Het gaat om oplossingen. Niets meer en niets minder. Het grote probleem is dat de huidige generatie beleidsmakers geen oplossingen heeft, omdat ze niets anders kennen dan het huidige fiatsysteem. De Keynesiaanse manier om problemen op te lossen is met geld smijten. Overheidsinterventies (lees: uitgaven), want de overheid weet precies hoe het moet (?!) en de rente verlagen. Het verstrekken van verkeerde leningen komt natuurlijk door de te lage rente, omdat je met het kunstmatig verlagen van de rente de normale marktwerking verstoord. Dat blijft natuurlijk een opmerkelijk fenomeen: marktwerking, globalisatie, efficiëntie en outsourcing.

Dit zijn allemaal mooie termen natuurlijk, maar in tegenspraak met de realiteit. Hoe kan je van een marktwerking spreken als je banken geld moet geven om te overleven, waar zit de marktwerking van de hypotheekrenteaftrek of de huursubsidie? Waar zit de marktwerking van een ECB-renteverlaging? Recessies horen nu eenmaal bij een economie, iedere economie. Derhalve ook bij een Gouden Standaard. Het is natuurlijk vervelend, maar zo werkt het nu eenmaal. Zwak vlees moet van tijd tot tijd worden weggesneden en de sterksten zullen overleven en er veel sterker uitkomen. Meer hierover in het tweede deel van deze column.

Mihaly Schroth, www.edelmetaalplaza.nl

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.