De nerveuze oliemarkt

De olieprijs kruipt steeds verder omhoog naar nieuwe ‘all time highs’. Niet alleen door de toenemende vraag maar vooral door de onzekerheid over het toekomstige aanbod. Er bestaan tegenstrijdige meningen over de toekomstige oliereserves. Voorts blijft Nigeria als zesde grootste olieproducent nog een ongewisse factor gezien de problemen in het zuiden van het land. Doch op de eerste plaats komt Iran, dat nu nadrukkelijker op de kaart staat dan ten tijde van koning Darius een paar duizend jaar geleden. De nieuwe Iraanse president Ahmadinejad meent deze uitstraling een nieuw gezicht te moeten geven.

Missie Iraanse president

Deze president heeft een missie te vervullen. In de eerste plaats wenst hij Amerika als ‘power of evil’ uit z’n voor- en achtertuin (Irak en Afghanistan) te verdrijven. Het oliewapen kan hij  pas ten volle uitbuiten op het moment dat het land over voldoende kernenergie beschikt. De westerse wereld vreest in het verlengde hiervan de aanmaak van kernbommen. Dat hij die wil hebben, volgt uit het onderstaande. Als ondertekenaar van het non-proliferatieverdrag heeft het land echter wel degelijk het recht om van kernenergie gebruik te maken. Dat de VS met India als niet-ondertekenaar van dit verdrag juist wel nucleaire afspraken hebben gemaakt, komt bij Iran uiteraard als nogal hypocriet over. De bedoeling van dit verdrag was om India zo veel mogelijk uit de Iraanse oliezeilen te houden. De hamvraag is evenwel, is Iran op het terrein van kernenergie al niet veel verder dan het thans aangeeft.

Wat maakt de oliemarkt zo nerveus?

Vervolgens claimt de Iraanse president, gesteund door Osama bin Laden, een leidende rol binnen de Islamitische wereld, waarbinnen zich de grootste olie- en gasrijkdommen bevinden. Om deze rol ten volle te kunnen uitspelen, dient hij de beschikking over voldoende kernenergie te hebben. Hij heeft ook gezien, dat Noord-Korea met een kernbom niet werd aangevallen terwijl Saddam Hussein zonder bom het loodje moest leggen. Dus die kernbom zal er heus wel komen als hij er al niet is. Immers, alle technologie op dit gebied is zo goed als zeker reeds aangeleverd door ‘onze oude bekende’ meneer Khan uit Pakistan en verder door Noord-Korea. Alleen daarmee kan het echte oliespel worden gespeeld. Hij kan het de wereld dan knap lastig maken door bijvoorbeeld de Straat van Hormuz af te sluiten of door daarmee ‘slechts’ te dreigen.

De gehele olieafvoer (Irak met ruim 1 miljoen vaten, Kuweit met 2,5 miljoen vaten, de Emiraten eveneens met 2,5 miljoen vaten, Saudi-Arabië met een flink deel van de 10,8 miljoen vaten en Iran zelf met 4 miljoen vaten = totaal minstens 15 miljoen vaten of bijna 20% van de totale productie) valt dan stil, maar Iran zou dan verder kunnen met kernenergie. Dat is de grondreden waarom Iran zo stellig stelling neemt voor kernenergie.

Vrees voor verdere escalatie

Een eventuele afsluiting van de Straat van Hormuz kunnen de Amerikanen zich niet laten welgevallen. Een mogelijke (gecombineerde) aanval van de VS en Israël wordt dan reëel.

Tot nog toe denken wij in Europa, dat het evenwel zo’n  vaart niet zal lopen. Hopelijk heeft Europa gelijk. Echter, de situatie dreigt uit de hand te lopen door de onwrikbare standpunten over en weer. Om deze reden zijn wij dieper gedoken in de kans van slagen van een militaire aanval, wetende dat Amerika zich door niemand het oliemes op de keel wenst te laten zetten.

Oorlogsdreiging

Naar het schijnt bereidt Israël zich intussen voor op een zogeheten pre-emptive strike. Dat wil zeggen dat op elk moment de Israëlische luchtmacht kan toeslaan. Dit alles op basis van operaties van de Mossad, de geheime dienst van Israel, vanuit Noord-Irak die reeds talrijke potentiële doelwitten in Iran hebben opgeleverd. Tegelijkertijd werken Amerikaanse commando’s al 18 maanden vanuit Afghanistan via allerhande speciale missies op de grond met ultragevoelige stralingsdetectoren om verdachte nucleaire locaties in Iran op te sporen. Soortgelijke acties werden ook uitgevoerd in Irak voorafgaande aan de invasie in 2003.

Complicatie is evenwel, dat Iran haar nucleaire installaties op diverse locaties heeft gebouwd, waarvan het merendeel diep onder de grond en de meest strategische zich zelfs onder dicht bevolkte centra bevinden. Als deze al kunnen worden vernietigd zal dat duizenden mensenlevens kosten. Een en ander geeft Iran de tijd en de mogelijkheid om terug te slaan. Daarbij beschikt het land over niet kinderachtige wapens. Zo is daar de Chinese ‘zijdeworm’ raket, maar veel gevaarlijker nog is de zeer doeltreffende Russische SSN-22, die met meer dan twee keer de snelheid van het geluid vanaf een afstand van meer dan 100 mijl met grote precisie kan worden gelanceerd. In principe wordt hiermee de gehele Perzische Golf ‘onder schot’ gehouden. Deze raketten kunnen alleen vanaf de Indische Oceaan door AWACS toestellen worden waargenomen.

Vuile bommen

Voorts wordt verondersteld, dat, if worse comes to worse, Iran z’n oliebronnen zou willen beschermen met zogeheten ‘vuile bommen’, zodat deze bij een aanval voor enige tientallen jaren onbruikbaar zullen zijn. Dit zelfde heeft Saudi-Arabië gedaan na de Golfoorlog, zij het om een andere reden. Het heersende koningshuis hoopt deze truc te kunnen uitspelen mocht het verjaagd worden. Het laat dan bijgevolg een waardeloos land achter zich, een fraaie ‘aflaatpremie’! Dit laatste zal nooit worden bevestigd maar zou op zich een goede reden kunnen zijn waarom dit koningshuis nog steeds in het zadel zit. Ook vreest het Witte Huis dat Iran haar kernwapens en/of kennis doorgeeft aan bijvoorbeeld terroristische groeperingen. Dit zou dan natuurlijk om een ‘disciplinaire’ actie vragen.

Wijsheid gewenst

De VS voelen zich in een steeds benarder wordende situatie gemanoeuvreerd. Aan de ene kant kampt het land met de sterk gestegen energiebehoefte, terwijl anderzijds de reserves afnemen. Was Amerika in de jaren ’70 nog voor een derde afhankelijk van buitenlandse olie, intussen loopt deze behoefte richting tweederde. Voorts is Azië met China en India voorop als de grootste groeimarkt langszij gekomen. Vooralsnog is er geen ‘modus vivendi’ in zicht en wordt deze situatie steeds grimmiger.

Daar komt bij dat van de zijde van Rusland, met haar banden met Iran, en China weinig te verwachten valt. Rusland vaart uiteraard maximaal wel bij een alsmaar stijgende olieprijs. China zal zich zeker niet voor de kar van het Witte Huis laten spannen nu het intussen voor tientallen miljarden dollars aan deals met Iran heeft afgesloten. India heeft zich intussen middels de recente grote uraniumdeal met de VS wel laten paaien. Europa daarentegen zit niet echt op het vinkentouw om de VS bij te vallen in een periode, waarin de economische groei nog zeer fragiel is en inflatie en rente juist als gevolg van die vermaledijde hoge olieprijs aan het stijgen zijn.

Paul van der Veer, Invision Investments

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.