De Oliemarkt

De meningen van “kenners” over de prijsontwikkeling van olie in de komende tijd lopen uiteen van $ 40 tot $ 130 per vat. De orkanen Katrina en Rita hebben de verwachtingen nog wat verder op scherp gezet. Na het herstel van de installaties en de productie zullen de gevolgen hiervan wegebben. Maar het bewustzijn is toegenomen dat de VS voor hun energiebehoefte voor ongeveer 30% afhankelijk zijn van het Mexicaanse Golfgebied.  Dergelijke rampenscenarios blijven voor de toekomst in het achterhoofd meespoken. Dat legt permanent een zekere opwaartse druk op de olieprijs. Intussen is de consumptie tijdelijk wat afgenomen als gevolg van de snelle prijsstijging. Volgens het Centre for Global Energy Studies in Londen zal de consument dit jaar zo’n

€ 1000 miljard meer aan energie uitgeven dan in 2003. Dat legt hoe dan ook een zeker beslag op de koopkracht. De vraag is vooral in hoeverre de gestegen prijs effect heeft op de energiehonger in Azië. Een groot gedeelte van de bevolking aldaar behoort (nog) niet of nauwelijks tot het “leger” van energieconsumenten.

Structurele toename van de vraag
Het nieuwe Chinese 5-jarenplan wijst geenszins op een afnemend energieverbruik. Hierin werd recent bekend gemaakt, dat het BNP dient door te groeien van 854 dollar naar een inkomen van $ 1700 per hoofd van de bevolking in 2010, een verdubbeling in tien jaar! Zelfs als China erin zou slagen de komende vijf jaar 20 procent efficiënter met energie om te gaan, zal de Chinese vraag naar energie volgens het International Energy Agency (I.E.A.) in deze periode verdubbelen! Een en ander zal nadrukkelijk invloed hebben op de gehele regio. Zo voorziet het I.E.A. ook voor volgend jaar een vraagtoename van ongeveer een half miljoen vaten per dag.

Energie afhankelijkheid
De orkanen hebben nog eens duidelijk aangetoond hoe kwetsbaar en afhankelijk we van energie zijn. Er is maar weinig nodig om de olieprijs verder omhoog te stuwen. De situatie in het Midden-Oosten blijft instabiel. Dan is er Nigeria, waar Shell en Chevron last ondervonden van de arrestatie van olieopponent Mujahid Dukobo-Asari. Of Venezuela, met 1,6 miljoen vaten per dag de grootste olieleverancier van de VS. Hier voert president Hugo Chavez niet bepaald een pro-Amerikaans beleid.

Ook eerdere marktverstoringen zorgden voor ware aardverschuivingen op de oliemarkt. Zoals de Yom Kippuroorlog in 1973 met in het kielzog de eerste oliecrisis en Khomeini’s machtsovername in Iran in 1979 en de daarmee samenhangende tweede oliecrisis. Omgerekend naar hedendaagse koopkracht steeg de prijs van een vat ruwe olie in 1973 naar ruim $ 80 en in 1979 naar $ 125 per vat, aldus analist John Llewellyn van Lehman Brothers.

Was er destijds sprake van uitval van het aanbod, thans hebben we te maken met een cyclische stijging van de vraag. Deze twee situaties zijn onvergelijkbaar met elkaar, omdat de olieprijs na deze crises kon terugvallen nadat het aanbod weer toenam. De huidige olieprijs is overigens vertekend door de koersdaling van de dollar met meer dan 40 procent sinds 2001. Tegen deze achtergrond valt de prijsstijging in euro’s mee.

Raffinagecapaciteit volledig benut
Voor de kortere termijn blijft de raffinagecapaciteit een heet hangijzer. Het herstel van de beschadigde raffinaderijen in het Mexicaanse Golfgebied brengt nog geen nieuwe capaciteit met zich mee. India heeft intussen aangekondigd de grootste raffinaderij ter wereld te bouwen, terwijl Saoedi-Arabië voornemens is haar raffinagecapaciteit te upgraden. Ook in China zit men niet stil. Zolang de verwerking op maximale capaciteit draait, zou de olieprijs in principe niet verder moeten stijgen. Voor de kortere termijn moet er echter rekening mee worden gehouden, dat de meeste landen hun strategische reserves tot een maximum willen opvoeren uit vrees voor eventuele nieuwe prijsstijgingen. De winter op het noordelijk halfrond speelt hierbij een rol.

Uitbreiding oliereserves

Volgens de invloedrijke olieminister Ali Naimi van Saoedi-Arabië zijn de oliereserves in de wereld nog gedurende enige tientallen jaren voldoende. De schatrijke prins Al Waleed bin Talal liet zich in het gezaghebbende Amerikaanse zakenblad Fortune nog positiever uit. Hij stelde dat er minstens 1000 miljard vaten in de grond zitten, waarvan een kwart in Saoedi-Arabië. Dit is in tegenspraak met andere bronnen, waaronder oliegoeroe Matt Simmons uit Houston. Zij gaan juist van een naderende pieksituatie uit.

Naimi gaat er vanuit dat zijn land de bewezen reserves binnen afzienbare tijd met meer dan 75 procent kan uitbreiden. Daarmee zou de bewezen hoeveelheid uitgroeien naar circa 460 miljard vaten. Hierop vooruitlopend wil het land de olieproductie opvoeren van 9,6 miljoen vaten naar 12,5 miljoen vaten per dag in 2009. Dat lijkt veel, maar bij een stijgende wereldvraag van “slechts” 1,7 à 1,8 procent per jaar wordt dit extra volume tegen die tijd al weer ingelopen. Het I.E.A. verwacht voor de komende 20 jaar een verder stijgende vraag naar 120 miljoen vaten per dag

Het Institute of Strategical Studies in Londen heeft berekend dat dankzij alternatieve energiebronnen zoals zonne- en windenergie binnen 10 jaar een besparing van 10 procent op fossiele brandstoffen mogelijk is. Echter, ook dit biedt onvoldoende tegenwicht voor de toename van het totale energieverbruik.

Gevolgen voor de wereldeconomie

Als de olieprijs rond het huidige niveau blijft schommelen, zal de groei van de wereldeconomie naar verwachting met 1 procentpunt zakken. Het komende halfjaar is wellicht het meest kritisch met een hogere inflatie en dus hogere rente gekoppeld aan een mogelijk lagere economische groei.

Paul van der Veer, Invision Investments

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.