De oplossing van de schuldencrisis

De afgelopen jaren is veel te doen geweest over de steeds verder oplopende schulden van de Westerse landen. Aanhangers van de Modern Monetary Theory (MMT) zijn van mening dat er geen probleem is, zolang een land zelf zijn eigen geld kan bijmaken. En daar wringt nu net de schoen voor de Grieken. De oplossing is dan zeer eenvoudig.

De sleutel ligt volgens de aanhangers van MMT bij de monetaire soevereiniteit: het vermogen om de eigen munteenheid te controleren. Landen zoals de Verenigde Staten en Japan, en voorheen alle Europese landen, hebben de mogelijkheid om zelf geld bij te maken en kunnen op deze wijze altijd zorgen dat de rente op de schulden kan worden betaald. Op deze wijze kan een land dus nooit failliet gaan, tenzij het land hier zelf voor kiest.

Neerwaartse spiraal

Met de start van de euro is de mogelijkheid voor de eurolanden om een faillissement te vermijden, verdwenen. Wanneer er zich een crisis aandient, en dat gebeurt nu eenmaal met enige regelmaat in een economie, dan bestaat het gevaar dat er een neerwaartse spiraal ontstaat. Het vertrouwen in een land neemt af, waardoor de rente oploopt en het begrotingstekort en daardoor de staatsschuld toeneemt. Het probleem wordt hierdoor groter en groter en een faillissement lijkt de enige uitweg.

Soevereine natie

Er is echter een andere oplossing, namelijk er voor zorgen dat het land (weer) soeverein wordt. Een natie is soeverein als het een eigen munt uitgeeft en deze vrij op de valutamarkten laat bewegen en geen financiële verplichtingen in een vreemde valuta aangaat, aldus Professor Bill Mitchell van de Universiteit van Newcastle in Australië.

Monetair soeverein

Om soeverein te zijn, moet een overheid de hoeveelheid geld zonder kosten kunnen aanpassen en moet de verplichtingen verschuldigd zijn in dezelfde valuta. Landen die hun valuta koppelen aan een andere valuta of koppelen aan een grondstof, zoals goud, zijn niet monetair soeverein. Ook een land waarvan de schulden worden uitgedrukt in een andere munt, waardoor zij hier geen controle over hebben, zijn niet monetair soeverein.

Nieuw geld creëren

Zonder monetaire soevereiniteit moeten landen altijd een beroep doen op externe financieringsbronnen en worden daardoor geconfronteerd met solvabiliteitsproblemen. De enige beperking is inflatie. Je kunt nu eenmaal niet nieuw geld creëren zonder dat daar waarde tegenover staat. Als het geld juist wordt geïnvesteerd waardoor de terugverdiencapaciteit van een land toeneemt, bijvoorbeeld door een betere infrastructuur of onderwijs, dan is er geen enkel probleem.

Extra aandelen

Vergelijk het met een bedrijf dat nieuwe aandelen uitgeeft omdat het een nieuwe fabriek wil bouwen die meer winst voor het bedrijf gaat genereren. De extra aandelen zijn geen probleem omdat de winst toeneemt. Als er verkeerde investeringen worden verricht, dan verwatert het aandelenkapitaal waardoor de houders van de aandelen ontevreden worden.

BV Nederland

Voor de invoering van de euro waren de aandeelhouders van de ‘BV Nederland’ de houders van de Nederlandse gulden. Omdat er geen gekke dingen werden gedaan met het ‘aandelenkapitaal’ van de BV Nederland, was de geëiste vergoeding (dividend of rente) laag. Door de lage kosten van het kapitaal konden eenvoudig rendabele projecten worden gefinancierd.

Inflatie

Er ontstond ook geen probleem wanneer er extra geld werd bijgedrukt, omdat de gulden feitelijk een ‘aandeel’ was in de gezonde BV Nederland. Wanneer er veel nieuwe aandelen (guldens) werden uitgegeven, dan ontstond inflatie omdat er niet direct nieuwe wegen, bruggen, scholen, havens, et cetera tegenover stonden.

Investeringsmogelijkheden

Een beetje inflatie is overigens niet zo schadelijk, zeker niet als je belegt. Sterker nog, een groeiende economie heeft nu eenmaal, net als een groeiend bedrijf, nieuw aandelenkapitaal nodig. Als een bedrijf aandelen gaat inkopen, dan is dat een signaal dat het bedrijf geen nieuwe investeringsmogelijkheden ziet en het geld dan maar teruggeeft aan de aandeelhouders waardoor het bedrijf in omvang krimpt.

Krimpende economie

Een krimpende economie gaat gepaard met deflatie en dat is het laatste waar je op zit te wachten. Een overheid die gaat bezuinigen (minder geld in omloop brengen) ten tijde van een crisis laat daardoor de economie nog verder krimpen.

Equity for debt swap

Met de invoering van euro is een enorme fout gemaakt. De houder van de valuta heeft niet langer een recht op de terugverdiencapaciteit van dat land. Het aandelenkapitaal van de BV Nederland is vervangen door schulden, een eurobiljet dat van de ECB is geleend, zonder dat daar waarde tegenover staat. Je zou kunnen zeggen dat er een equity for debt swap heeft plaatsgevonden.

Terugverdiencapaciteit

Wanneer een bedrijf nieuwe aandelen (guldens) uitgeeft, is er niemand die vraagt wanneer je die aandelen gaat terugbetalen. Dat hoeft ook niet. Je hebt nu eenmaal een waarde, de terugverdiencapaciteit van een land als dekking. Bij de euro staat er niks tegenover. We hadden net zo goed de Amerikaanse dollar als betaalsysteem kunnen invoeren, met alle problemen van dien, zoals we nu zien in Hong Kong waar ze de Hong Kong dollar hebben gekoppeld aan de Amerikaanse dollar.

Debt for equity swap

Door nu weer een ‘debt for equity swap’ te doen (niet ongebruikelijk wanneer een bedrijf in de problemen zit), krijgen de houders van de schulden weer aandelen. De vraag is dan alleen of je nieuwe aandelen Nederland, België, Duitsland, Griekenland, et cetera) moet uitgeven of aandelen Europa moet uitgeven, (lees: weer terug moet naar de gulden, mark, frank, drachme, et cetera) of een nieuw bedrijf moet oprichten en aandelen van de Verenigde Staten van Europa (lees: een soevereine euro).

Boekhoudkundige truc

Het lijkt allemaal slechts op een boekhoudkundige truc en dat is het in feite ook. De huidige crisis is dan ook geen financiële crisis (er is geld genoeg en anders drukken we het bij) maar een boekhoudkundige crisis. We moeten alleen oppassen dat we door het boekhouden van de politici niet juist in een nog grotere crisis belanden dan we nu al zitten.

Onder de brug slapen

Het is immers complete onzin om, zoals in de VS, mensen uit hun huis te zetten omdat ze de hypotheek niet meer kunnen betalen en vervolgens het huis laten verschimmelen, de koperen bedrading uit de muren laten trekken waardoor het huis niets meer waard is. En dat terwijl de voormalige bewoners maar onder de brug moeten slapen. In Europa moeten we toch slim genoeg zijn om deze problemen te voorkomen?

Ik kijk uit naar ideeën, tips en gedachten over deze bijdrage. Type ze s.v.p. in het commentaarveld onderaan de column op www.beleggen.com

 

Drs. Harm van Wijkwww.beursbulletin.nl

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.