goud

De volgende fase V

Na de aanzienlijk beter dan verwachte werkloosheidscijfers in de V.S. van oktober zal de Fed er niet langer omheen kunnen dan om na een periode van zeven jaar “renteloosheid” uiteindelijk tot verhoging over te gaan. Hierover is al sinds de beëindiging van de QE (monetaire verruiming) in mei 2013 (Bernanke) veel te doen geweest, ‘but what about the consequences, madame Yellen?’

Tot dusver was zowel Wall Street als Main Street enthousiast meegegaan op het Fed beleid maar nu de werkloosheid “formeel” op 5% is uitgekomen gaat het thans toch om de eitjes voor het geld vooral nu ook het uurloon met 0,4% (op maandbasis) was gestegen. De enige beweegredenen om vooralsnog geen verhoging af te kondigen kunnen zijn een slechter novembercijfer en/of een kritische blik op de (twijfelachtige) kwaliteit van de banengroei (voornamelijk in de secundaire sector). De beurs reageerde direct al negatief waaruit blijkt dat men een eventuele renteverhoging niet meer vóór het eind van het jaar had ingeprijsd. Het goudkartel maakte van de gelegenheid gebruik door tegelijk het goud met een tik van $20 af te waarderen maar ook de euro liep schade op richting $1,07. Tegenover de andere valuta trok de dollar eveneens verder aan, implicerend dat de emerging markets het nog lastiger gaan krijgen en evenzo de commodities.

Deze rentegevoelige gevolgen zullen door de Fed als uiterst ongaarne worden “verwelkomd”. Wat zich dan opdringt is dat de economische ontwikkelingen steeds moeilijker beheersbaar zullen worden. Van schuldafbouw was al helemaal geen sprake maar een renteverhoging zal niet alleen de schuld wereldwijd verder doen oplopen maar ook het kind met het badwater in casu de economische groei (voor zover hiervan nog sprake is) als meest relevante factor afserveren. Het wordt dan kiezen tussen de geloofwaardigheid van de Fed als zgn. centrale bank dan wel afglijden naar deflatie, de grootste vijand van de opgebouwde schuld. Dit is sinds 2008 linksom of rechtsom het ‘Leitmotiv’ van mijn columns geweest. Daarin werden ook de contouren geschetst van een ‘rebalancing’ van machtsfactoren in casu een verschuiving van het machtsevenwicht van West naar Oost. Nu wordt zo langzamerhand het momentum aangezet tot de grootste vermogenstransfer in de geschiedenis. Een “soepele” overgang valt niet te verwachten.

Kortom, met het einde van dit rentebeleid zal naar alle waarschijnlijkheid een periode van ongekende ongewisheid en toenemende sociale alsmede (geo)politieke instabiliteit volgen. De ‘kick in the ass’ kan zo groot worden dat de Fed gesteund door de ECB en mede door de BoJ ras op haar QE schreden zal (moeten) terugkeren. Deze nieuwe poging tot uitstel van executie zal tot niets anders kunnen leiden dan tot de erkenning van het de facto failliet van het huidige monetaire beleid dus bestel. Dus wat kan de Fed in december doen? De facto niets! We mogen zeggen dat we in een steeds “boeiender” époque komen te leven.

Voor een beter begrip is het goed even stil te staan bij wat zich nu voltrokken heeft als de moeder van alle schuldbubbels, ‘in nauw overleg’ gecreëerd door centrale overheden met centrale banken. Een beleid contrair aan het beleid waartoe centrale bankiers zich zouden hebben moeten verplichten namelijk door op te treden als hoeder van onze koopkracht. Dat was en is nog altijd hun oorspronkelijke opdracht!.

Onderstaand de visie van David Stockman,voormalig budget director onder president Reagan. Na het omvallen van Bear Stearns in 2007 en het Lehman débâcle in 2008 zag de Fed als ‘lender of last resort’ geen enkele andere mogelijkheid meer dan QE (deze term was tot dan toe onbekend!) te introduceren onder het credo de economie te stimuleren. Wie wilde dat niet na de terugval in 2008? Maar deze Keynesiaanse “oplossing” had nog nooit z’n vruchten afgeworpen. De recente voorbeelden van de voormalige Sovjet-Unie en Japan lagen voor het oprapen. Dat was in Washington uiteraard bekend maar de Fed hoopte hiermee niettemin voldoende uitstel te kopen ‘by kicking this can down the road’.

Daar het overgrote deel van de Amerikaanse consumenten al tot over z’n oren in de schulden stak, hadden ze weinig profijt van Bernanke’s ‘helicopter’ dollars. Het waren de ‘fast-money bankers’, hedge fund managers en andere professionele speculanten die hiervan juist wisten te profiteren. Zij kochten de ad libitum ter beschikking komende staatsgarante 10-jarige Treasury bonds met een opbrengst van 2% of meer op en beleenden deze voor 95% (carry trade). Dus met een inleg van slechts 5% eigen kapitaal kon naar hartenlust op de beurs worden gestoeid. Dat deed men ook nog eens met de ogen dicht, omdat de Fed tijdig zou waarschuwen. Er werden vooral aandelen van grote bedrijven gekocht, hetgeen voor de beurs een enorme steun in de rug was betekende. Dit als compensatie voor de spaarders en de pensioenfondsen die met rentefondsen niets meer wisten te verdienen. Alleen na de niet verwachte minuscule devaluatie van de Chinese munt in augustus was het even schrikken toen de S&P plots met ruim 12% daalde. Dit mocht als een vingerwijzing worden gezien.

De keerzijde van deze medaille is evenwel dat het centrale bankbeleid resulteerde in een mondiale kredietschuld die in 7 jaar uitgroeide van $40 biljoen (12 nullen) naar $220 biljoen. De burgers moesten met lede ogen aanzien hoe het beurscasino met “gratis fiches” verder kon worden opgeblazen. Tegen de achtergrond van al deze ‘mumbo jumbo’ exercities heeft de Fed al die jaren ‘out of thin air’ staatspapier opgekocht om de overheidsfinanciën te financieren. Daarmee is intussen ruim $3.800 miljard dollar gemoeid. Het wachten is nu op de grote ‘margin call’ als dit casino instort, waarbij geen onderpand gespaard blijft en moet leiden tot een catastrofale afwaardering die middels het uitstaande derivatencomplex met een omvang van ca. $700 biljoen een extra versnelling krijgt ‘with untold consequences’..

Kortom, dit vormt allesbehalve een platform voor een gezonde economische groei. Zo is de daling van de commodity index tot het niveau van 1986 niet het gevolg van gebrek aan vraag. Het is een gevolg van het feit dat de Fed met dit 0-beleid in eigen voet heeft geschoten door nauwelijks of niet aan de economische groei te hebben bijgedragen en dat tegen een veel te hoge prijs! Daarvan hebben uiteraard de grondstoffenlanden in het bijzonder te lijden gehad die niet alleen worden geconfronteerd met een lagere uitvoer maar ook met een dalende munt dus duurdere invoer.

De meest in het oog springende voorbeelden zijn de Canadese en de Australische munt maar dat gold natuurlijk alle grondstoffen producerende landen. In de afgelopen 12 maanden is o.a. aluminium met nog eens 25%, koper met 26%, zink met 28%, nikkel met 39%, goud met “slechts” 8% en zilver met 11% gedaald. Met leedwezen zal straks nog wel eens worden terug gedacht aan de uitzonderlijke lage grondstoffenprijzen anno 2015.

Ten bewijze hoe het er momenteel mondiaal economisch voorstaat, dient te worden gekeken naar de internationale transportcijfers zoals die dagelijks in de Baltic Dry Index worden verwerkt, een uitstekende graadmeter die niet bepaald getuigt van een opwekkend beeld. De beweging is zelfs stelselmatig lager en is nog maar net boven de ‘all-time low’ van februari dit jaar gebleven.

Ook de Chinese container transportontwikkelingen laten geen al te vrolijk beeld zien. Voor China betekent dit zelfs de slechtste uitslag in jaren.

Bovenstaande en onderstaande ontwikkelingen stroken niet met de voorspelde groei in China van 6,5% noch met de door het IMF voorspelde wereldgroei van 3,1%. Intussen laat de Japanse economie een negatieve groei van 1,2% op jaarbasis aantekenen. Voor Bloomberg reden om onderstaand spookbeeld op het scherm te zetten.

Afnemende economische bedrijvigheid en dalende bedrijfswinsten in het bijzonder in de emerging markets liggen dus veel meer in het verschiet dan positieve groeicijfers. Immers, de vraag vanuit het Westen vertoont een dalende tendens waartegen de uitstaande schulden in deze regio niet zijn opgewassen en helemaal niet als de dollar nog verder mocht aansterken. Sterker, de ‘flight to safety’ in de dollar zal hierdoor juist verder worden aangewakkerd resulterend in een opwaarts bewegende dollar. Hoe vaak hebben we dat al niet gezien?

Dit cruciale dilemma zal geen enkele centrale bank ooit kunnen oplossen! ‘It is the destruction of the monetary system, stupid’!

Robert Broncel                                                                                     Copyright, 10 november 2015

 

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.