Gratis online training “Succesvol beleggen in nog geen 10 minuten per week.”
Ja, vertel mij meer

Page content

It’s psychology, stupid

Recent werd een zeer interessant interview gepubliceerd met niemand minder dan Robert Shiller. Het ging over zijn nieuwe boek Animal Spirits: How Human Psychology Drives the Economy, and Why It Matters for Global Capitalism.

Robert Shiller is één van de meest gelezen economen in de wereld. Zijn bekende boek Irrational Exuberance behandelde tijdens de beurshype van de jaren negentig het vraagstuk, dat beleggers irrationeel uitbundig kunnen zijn. Ze worden op bepaalde momenten zo uitbundig (positief) over de economie en de beurs dat koersen te ver stijgen. Koersen stijgen veel meer dan de rationele economische feiten zouden toelaten.

Irrationele uitbundigheid heeft echter twee gevolgen. Het eerste is dus een te groot optimisme. Het tweede gevolg is de pendulum swing van een te groot optimisme naar een destructief soort pessimisme als de zeepbel barst. Het correctieproces dat volgt op een periode van een te groot optimisme, snijdt zo hard in de psyche van de belegger en consument dat hij te maken krijgt met een gebrek aan geloof dat het allemaal weer goed komt.

Mede door economen als Shiller is er de laatste jaren in de economische wetenschap een enorme kentering ontstaan in het denken over de oplossing van economische vraagstukken. In de jaren vijftig en zestig ging de economische theorie uit van de rationele mens. Bij iedere beslissing probeert hij het nut te maximaliseren, bijna met een mathematische precisie. Economische vraagstukken moesten daarom vooral wiskundig worden opgelost.

In het interview in The Atlantic geeft Shiller hier indirect de schuld aan een van de grootste economen van de vorige eeuw, Milton Friedman. Vooral diens boek Essays in Positive Economics is in dit kader zeer invloedrijk geweest. Friedman betoogt onder andere in dit boek dat zelfs als mensen niet helemaal rationeel zouden zijn, het toch beter is hun beslissingen mathematisch proberen te verklaren en voorspellen. ‘Dat is de juiste manier, omdat er geen betere manier is’.

Mede door toedoen van de behavioral finance en mensen als Robert Shiller, is er echter veel veranderd. Volgens Shiller kunnen inzichten uit de psychologie helpen. Eén van de inzichten die de psychologie ons geeft, is dat mensen complexe wezens zijn die geen simpele regels volgen. Dit gegeven vinden economen van de rationele school lastig, omdat dit niet gemakkelijk in een model past.

De belangrijke vraag is nu: hoe werken psychologische verschijnselen als optimisme of vertrouwen? Want het is duidelijk dat we die op dit moment weer moeten terug zien te krijgen. Shiller is er zich bewust van dat het moeilijk is. Iemand die manisch depressief is, help je niet door te zeggen dat het bijvoorbeeld tussen de oren zit of dat hij zich maar eens moet vermannen en herpakken.

Shiller beschrijft in het interview ook het slechte voorbeeld van Herbert Hoover, de eerste Amerikaanse president tijdens de Grote Depressie van de jaren dertig. Deze president dacht dat hij de economie wel even omhoog kon praten. Hij zei aanvankelijk dat er niets aan de hand was, en dat de economische groei over een paar maanden weer zou aantrekken. Na twee maanden verlengde hij de herstelperiode weer met enkele maanden. Hij verloor natuurlijk snel zijn geloofwaardigheid.

Wat is Shillers oplossing dan? Helaas, er is geen panklare oplossing, maar wie het interview goed leest, kan een aantal belangrijke zaken onderscheiden. Een stimuleringspakket is maar een klein onderdeeltje. Het helpt misschien een beetje, maar laat de mensen vooral niet hier al hun geloof in stellen. Teveel geloof in de plannen creëert namelijk het psychologische probleem als het niet meteen werkt. Dan zeggen mensen: ‘Zie je wel, het werkt toch allemaal niet’.

Natuurlijk werken die maatregelen wel, maar vaak niet meteen. Maar het gaat niet alleen om het pilletje dat de patiënt krijgt. Belangrijk is ook dat mensen het gevoel krijgen dat er daadwerkelijk iets in de situatie gaat veranderen. Dat er structurele maatregelen komen die het wezen van de economie veranderen. Een geloofwaardige overheid en een vertrouwenswaardig bankwezen zijn daarbij van groot belang.

Harry Geels, Inmaxxa

 

Harry Geels is directeur Research en partner bij INMAXXA met kantoor te Naarden (www.inmaxxa.nl). Daarnaast is hij uitvoerend hoofdredacteur van Technische en Kwantitatieve Analyse (TKA). De informatie in deze opinie is niet bedoeld als individueel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen. De standpunten en vooruitzichten van Geels geven zijn mening weer in zijn hoedanigheid als directeur Research.

Comment Section

0 reacties op “It’s psychology, stupid

Plaats een reactie


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.