The return of the black ships

Op 8 juli 1853 gingen vier mysterieuze zwarte schepen voor anker in Tokyo Bay. De Japanners hadden nog nooit een stoomschip gezien en dachten aanvankelijk dat het draken waren die rook uitbliezen. Het waren zwaarbewapende Amerikaanse oorlogsschepen onder aanvoering van commodore Matthew Perry. De opdracht van Perry was de deuren van Japan te openen voor de handel. Twee eeuwen lang waren de Japanse havens gesloten geweest voor alle buitenlanders, behalve voor de Nederlanders.

Bij het zien van het moderne wapentuig realiseerden de Japanners dat ze zich niet konden verdedigen tegen buitenlandse machten en besloten na lang onderhandelen een handelsverdrag te sluiten dat op 31 maart 1854 werd getekend. Commodore Perry had Japan ‘geopend’ voor de rest van de wereld.

Anno 2007 liggen er wederom black ships voor de kust van Japan. Dit keer in de gedaante van activistische (buitenlandse) aandeelhouders.  Dit zijn aandeelhouders die zich assertief opstellen, zich met de zaak bemoeien, en er zodoende naar streven dat hun belegging meer geld waard wordt.

black ships

Commodore’s Perry Black Ships - Bron: The Library of Congress

Om beleggers tevreden te stellen moeten ondernemingen een zodanig efficiënt beleid voeren dat de aandeelhouderswaarde wordt gemaximaliseerd. In de VS en Europa is daar de afgelopen jaren veel meer aandacht voor geweest dan in Japan. Veel Japanse bedrijven houden van oudsher belangen in elkaars ondernemingen om zakelijke relaties te verstevigen. In dat klimaat stellen aandeelhouders zelden het beleid van een onderneming aan de kaak, maar daar denken buitenlandse beleggers anders over.

De laatste 10 jaar zijn buitenlanders steeds grotere aandeelhouders geworden van Japanse ondernemingen. In 1990 stond de ratio nog op 11,9%. Per 2006 was het percentage Japanse aandelen in buitenlandse handen gegroeid naar 28%. Met deze groei is het logisch dat de aandacht voor aandeelhouderswaarde in Japan nu toeneemt.

Behalve assertieve buitenlandse beleggers is er recent ook bijval vanuit het binnenland bij monde van de Japanse pensioenfondsen. De Associatie van Pensioenfondsen (PFA), met ongeveer $30 miljard aan binnenlandse aandelen onder beheer, heeft dit jaar de interne richtlijnen aangescherpt. Als een onderneming drie jaren achtereen een rentabiliteit op het eigen vermogen (REV) heeft van minder dan 8%, dan wordt er een motie van wantrouwen uitgesproken over het bestuur en zou de PFA het liefst zien dat het gehele management opstapt. Uit mijn researchtools, geleverd door Nikko Citigroup, blijkt dat op dit moment slechts 47% van de Japanse bedrijven (TSE1) aan de eis van de pensioenfondsen voldoen.

Van het universum aan Japanse aandelen dat door Goldman Sachs wordt gevolgd, ligt de verwachte REV op ongeveer 10,4%, dat niveau is de helft van de REV in de VS en het is ook lager dan de 16,7% in Europa. Japan is ook zuinig met dividenden. Het gemiddelde dividendrendement voor de Topix index ligt op 1,1%. Die is een stuk lager dan het dividendrendement van de S&P 500 (1,8%) en het niveau van de Eurostoxx50 (3,3%).

Onder druk van zowel binnenlandse als buitenlandse beleggers zullen bedrijven aandeelhouderswaarde moeten creëren (bijvoorbeeld dividend verhogen of aandelen inkopen), om niet ten prooi te vallen aan een overname. Uit angst voor een overname zijn Japanse bedrijven druk doende beschermingsconstructies op te zetten, nadat door verandering in de wetgeving in mei 2007, het voor buitenlandse bedrijven mogelijk is geworden om in Japan acquisities te doen door middel van aandelenruil. Meer dan 300 Japanse ondernemingen hebben een plan voor een poison pill (een beschermingsconstructie) bekendgemaakt. Of deze maatregelen de black ships zullen tegenhouden is de vraag.

Eén van de black ships is Steel Partners, een hedge fund, dat zich verzet tegen het door bedrijven optuigen van allerlei anti-overname barricades. Steel Partners probeert het Japanse bedrijf Bull-Dog Sauce over te nemen. Bull-Dog stelt het bod niet op prijs en heeft een poison pill in werking gesteld, waarop Steel Partners naar de rechter is gestapt om de legitimiteit hiervan aan de kaak te stellen.  Indien de rechter Steel Partners in het gelijk stelt, kan dit vérgaande consequenties hebben, want dan is Japan, net als in 1854, opnieuw opengesteld. En dat is niet ongunstig voor de aandelenkoersen.

Marco Balk, Intereffekt Investment Funds

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.